Sống

Gửi tôi 30

Sài Gòn, ngày 20 tháng 7 năm 2017

Chào người bạn to lớn,

Tôi thường nghĩ rằng cậu không còn sống để nhận được bức thư này. Nhưng dạo gần đây, trong những phút mơ mộng của mình, tôi nghe nói rằng cậu đang sống rất hạnh phúc. Thực ra tôi chả biết gì về cậu cả, và có lẽ trong những tháng ngày hạnh phúc của mình, cậu cũng đã dần quên tôi. Nên tôi muốn viết thư này để cùng cậu ôn lại một vài chuyện cũ.

Những ngày này là lúc tôi đang xin việc làm. Điều đáng nói là tôi chẳng biết mình phải làm việc gì cả. Hậu quả của việc trước giờ chỉ làm những việc mình thích là tôi trở nên rất nhanh chán và dễ từ bỏ. Dẫn đến tôi chẳng theo đuổi cái gì đến nơi đến chốn cả. Ngoài ra, tôi không tổ chức cuộc sống tốt, không cân bằng được giữa làm việc và các sinh hoạt khác.

Tôi có một cảm giác là những người có thể cân bằng tốt giữa lao động và tận hưởng cuộc sống là những người có ai đó để chia sẻ với họ: gia đình hoặc người yêu. Tôi không có người yêu. Còn gia đình thì cách tôi hàng ngàn năm ánh sáng về tâm tư tình cảm, nên tôi cũng không thể chia sẻ điều gì với họ. Còn bạn bè? Việc không có nền tảng gia đình lẫn tình yêu, cũng như trước đó vốn không phải là người quảng giao khiến tôi, mỗi khi làm bạn với một ai đó, luôn không biết phải đặt họ ở một vị trí nào trong tâm trí của mình. Đôi khi tôi đặt họ quan trọng hơn gia đình. Đôi khi tôi nhầm lẫn họ với người yêu. Đôi khi tôi nghĩ những gì mình có với họ giống như mối quan hệ đối tác. Tôi kết bạn rồi lại xóa bỏ họ khỏi cuộc đời mình. Sau những đóng góp, dựng xây, tôi đạp đổ hết mọi thứ.

Tôi luôn bị giằng xé bởi đúng và sai. Tôi luôn cố gắng nghĩ, nói và làm đúng. Nhưng rồi tôi lại tìm kiếm cả những quan điểm phản biện lại những cái đúng đó. Và rồi tôi bước vào một trạng thái đúng không còn là đúng mà sai cũng chẳng còn là sai nữa. Giờ đây, tôi không còn đủ tự tin để viết một cái gì bằng lời của riêng mình, mà tôi phải vay mượn từ ai đó.

Trong sự tiện nghi vật chất của mình, tôi đắm chìm trong những câu hỏi mang tính lý thuyết về mục đích tồn tại. Nhưng rồi thoát khỏi chúng, tôi lại phải đối mặt với những thủ tục của việc sinh tồn: ăn uống, công việc, tình dục và sự nghỉ ngơi. Tôi như một kẻ chỉ biết có đích đến mà không biết có quá trình. Có những trưa nắng, tôi chạy xe lòng vòng khắp thành phố mà không biết nơi nào để đến. Tôi không thể ở lì trong phòng trọ vì quá ngột ngạt. Các quán xá ở Sài Gòn chẳng có nơi nào mà tôi thuộc về. Tôi vừa muốn về nhà với gia đình, lại vừa muốn chạy xa khỏi họ. Tôi muốn đi đâu đó thật xa, nhưng lại bị ràng buộc bởi nhiều thứ mà mình không đủ ý chí để vứt bỏ.

Tôi lúc này như một kẻ không biết phải sống như thế nào cho ra sống. Và cũng chẳng có ai bên cạnh dạy tôi điều đó nữa. Và tôi cũng đã quá tuổi để học những bài học như vậy – người ta sẽ bực mình lên mất nếu phải chỉ vẽ một gã to xác điều đó.

Để tôi kể cậu nghe các giấc mơ của tôi nói gì về cậu. Chúng nói rằng cậu là một gã khỏe mạnh, giàu có, đẹp trai, sống hòa thuận với và chăm lo tốt cho gia đình, có một tình yêu đẹp, được vây quanh bởi những người bạn tốt. Và tôi thực sự bất ngờ vì không ngờ một kẻ từng như tôi hôm nay lại có thể có một cuộc sống mà với tôi lúc này là đáng mơ ước như vậy.

Nếu đọc được thư này, hãy gửi một thông điệp nào đó từ tương lai đến cho tôi lúc này, để tôi tìm được đường đến với cậu nhé, anh bạn to lớn.

Tuân.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Standard
Sống

[Về Sài Gòn] Đêm

Đêm Sài Gòn mang đến cho những người thức khuya một trải nghiệm sống khác hẳn ban ngày: ánh đèn điện nhiều màu sắc thay cho ánh mặt trời, không khí mát mẻ hơn, đường vắng và yên tĩnh hơn.
Và điều đặc biệt đó là con người. Ban ngày, giữa những ồn ào , vội vã và chói nắng, tôi thấy những cá thể xung quanh mình đều vô ý kết thành một cơn bão bụi vàng vọt, sánh đặc và tối màu như một loại keo gần hết hạn sử dụng. Cá tính mỗi người vì thế trở thành một điều rất khó nắm bắt. Khi đêm xuống, những nhiễu loạn dần lắng xuống, tập hợp kia giảm quá nửa quy mô và phân tách thành nhiều nhánh nhỏ.
Những ai thức đến tận sau 2h sáng, theo cá nhân tôi, lúc này trở thành những điển hình cho đời sống Sài Gòn về đêm. Một vài trong số họ, tôi có dịp quan sát:
Một anh Việt Kiều đẹp trai nói giọng lơ lớ, áo thun quần jean hay vào bar gọi mỗi Gin Tonic, uống đâu chừng ba li, vừa uống vừa hút thuốc, thì đứng dậy trả tiền rồi đi. Chẳng biết từ đâ đến, cũng chẳng biết đi đâu, chẳng thấy đi với ai cũng chẳng thấy muốn nói chuyện với ai. Một vài cô gà đến ngồi cạnh, hai bên nói nói vài câu, chẳng hiểu nói gì mà các cô tự khắc đi chỗ khác.
Một chị gà lúc ấy cũng đã trên dưới 40, ăn mặc thanh lịch mỗi ngày lượn lờ quanh bàn bi-a để mồi chài mấy ông Tây già. Mà cuối cùng khách của chị lại đi với mấy cô trẻ hơn, lúc này chị lại mua bánh mì nóng của anh bán bánh mì dạo để nhai cho đỡ buồn miệng. Thỉnh thoảng vui miệng, chị lại kể bằng giọng Bắc chuyện ngày xưa chị đi khách ờ Singapore gặp thằng khách đẹp trai thích SM.
Hai mẹ con bán sin-gum. Cả hai đều đi chân đất cầm theo cái rổ. Bàn nào khách vừa rời đi là chạy ngay đến để hốt đồ ăn thừa. Con bé gái bán sin-gum rất lành nghề, nó nói tiếng Anh như một cái máy “Chewing gum, sir? Help me, I’m hungry” nhưng biết trưng ra gương mặt ngây thơ. Trong lúc ông khách loay hoay tìm bóp cho tiền, nó hốt cái điện thoại trên bàn bỏ vào rổ sin-gum, nhận tiền khách cho rồi chạy đi về phía mẹ nó ngồi trong một góc xa xa.
Thằng nhóc nuốt rắn và múa lửa. Nó tầm mười mấy tuổi. Mỗi lần bắt đầu diễn là nó hét lên một tiếng. Sau đó nó ngậm xăng rồi phun về phía cây đuốc nhỏ, làm rực ráng nguyên một góc đường. Rồi nó lôi từ trong túi ra một cái chai nhựa, bên trong có con rắn lục màu xanh lá. Nó cầm đầu con rắn nhét vào mũi, đẩy sâu vào sau đó lấy tay móc từ trong miệng của mình ra. Cứ thế một tay cầm đầu, một tay cầm đuôi nó kéo qua kéo lại con rắn trong vòm họng của mình như người ta kéo đàn vậy. Con rắn sau lại lờ đờ bị nhét vào chai. Một tiết mục đó nó diễn một đêm cũng cả chục lần ở nhiều nơi khác nhau.
Anh DJ bụng bự chơi nhạc bình thường. Anh hay chơi mấy bài I love it (Icona Pop), Hit the road, Jack! (Sweet sisters), Snow (Red hot chili peppers), Give it up (KC & the Sunshine band)… Đặc biệt, mỗi lần anh mở bản YMCA (Village people) mà có khách Tây trẻ là anh thường giơ hay tay tạo thành chữ Y – M – C – A. Tuy vậy, không phải khách nào cũng hiểu anh đang làm gì.
Một chị làm nhân viên bán hàng ở Family Mart. Trông chị lúc nào cũng có vẻ mệt mỏi với vài ba cọng tóc rớt xuống trước trán. Tôi hỏi “Sao chị không ngồi nghỉ mà đứng hoài vậy?”. “Có camera cưng ơi, quản lí mà thấy ngồi là trừ tiền thưởng”.
Một ông bảo vệ già giữ cửa hàng thời trang trên đường Lê Lợi. Mỗi khi thức không nổi, ông ta lại nằm chắn ngang cái cửa kính để chợp mắt như kiểu “muốn vào phải bước qua xác ta”.
Nói chung là, còn nhiều nữa… mà rơi rụng hết rồi.
Standard
Sống

[Về Sài Gòn] Một tản mạn đã cũ

Đây là một bài viết của con người cũ.

Ba lô không nặng, vé tập, thẻ sinh viên, earphone, mũ lưỡi trai và vài trăm ngàn trong ví… 7h30 sáng, tôi khoác lên vai làm một chuyến Sài Gòn.

Xe số 8 lập rập qua những con đường ảm bụi, bết đất từ ngoại ô vào nội thành. Xe xình xịch dừng, lại hì hạch chạy. Người xuống, kẻ lên. Tay nải, quai bị. Người và người chen nhau trong vài thước tất, hỗn tạp tiếng động cơ, tiếng lơ nhắc trạm, tiếng rì rầm hành khách nói chuyện với nhau và nồng gắt hơi máy lạnh. Xe đạp trên vũng nước đen như gương soi trước một nhà chờ xe đã cũ. Mặt đất sáng hơn nền trời. Mặt trời lủi thủi trốn trong những bụi mây bông rậm xam xám và mênh mông. Thảng hoặc, gió ùa về như tấm chăn phủ lên vai, gáy xua cái hanh hao của khí trời bức bối.

Bạn đến, vững chãi hơn, bụi bặm hơn nhưng vẫn tỉ mỉ, nhanh nhẹn như một cô thư kí. Chúng tôi đi một quãng dài trên con đường vắng cây, hỏi han nhau đôi chuyện hiện thời, nhắc nhau nghe vài dòng quá khứ, chia sẻ cho nhau một số dự định tương lai. Đường nhẹ xa dần khói bụi và tiếng còi xe, bon chen ngoại ô bị thay dần bởi vẻ xa hoa hiện đại: những dãy nhà cao, những cổng chào sang trọng, bảng hiệu phong cách, xe hơi nhiều hơn xe máy, cây xanh chạy cách đều.

Rẽ phải ở một ngã tư, trước mắt chúng tôi là công trình đã nằm đấy vài chục năm, công trình đã chứng kiến những đổi thay của một góc trung tâm Sài Gòn, bạc màu gió mưa, xanh màu rêu bám, xám màu thời gian nhưng kiêu hãnh và cổ kính. Rảo bước quanh vỉa hè âm ẩm vì cơn mưa đêm trước, ngang qua những quán café cá tính dựng trước là dãy dài những xe hơi, chúng tôi mua hai li trà sữa, một bánh tráng trộn từ một chị da nâu, áo pull, jeans bụi phì phèo thuốc. Tênh tênh qua những mảnh xéo, những đường cong của công trình kiến trúc, chọn một góc mát mẻ dưới tháp nước, chúng tôi giở bánh ra ăn và uống trà sữa. Quanh đó chỉ toàn những người trẻ, đàn hát, cười đùa, tâm sự với những ánh mắt nhìn nhau linh động và tự tin. Đong đưa chân tự do, ngắm lũ cá đỏ, vàng xúm xít lên mặt hồ tranh nhau đớp mảnh vụn bánh tráng. Trao nhau những câu chuyện về những người trẻ mang hoài bão to lớn và niềm tin hồ hởi ở tương lai vào mảnh đất hứa hẹn mang tên Sài Gòn để rồi có người thành công, có người hụt hẫng. Cười nghĩ, chẳng phải chúng ta cũng mang trong mình những hoài bão to lớn về tương lai, để lúc này ngồi đây chiêm nghiệm và thấy rằng khi nhìn lên thì không bằng ai, nhưng nhìn xuống, nhìn về làng quê nho nhỏ đã rời xa, chúng ta hơn rất nhiều người…

Chúng tôi dạo quanh bưu điện thành phố, nhà văn hóa thanh niên, nhà thờ Đức Bà. Chúng tôi chụp một cơ hồ nhiều bức ảnh gọi là lưu trữ khoảnh khắc. Với cái lí lẽ rất chính đáng là chúng tôi đang ở khoảng thời gian đẹp nhất của cuộc đời mình, rằng đời sinh viên rất ngắn, tuổi trẻ rất ngắn. Trải nghiệm, học tập và lưu trữ những kí ức đẹp về những chuyến phiêu lưu nếu không là lúc này thì còn lúc nào phù hợp nữa. Sài Gòn này, tôi phải đi bằng hết trong những năm tháng học sinh.

Bầu trời ảm đạm cuối cùng đã tìm cách dứt điểm bằng một cơn mưa nặng hạt. Chúng tôi nép vào một cổng vòm của nhà thờ. Màu gạch đỏ và hơi gạch lâu năm ẩm mưa làm dậy lên một khối cảm hứng rất cổ điển và Gothic. Mưa nhẹ hơn, hai đứa con gái ôm dù chạy trước, tôi chạy theo sau, cười hỉ hả.

Dưới mái hiên một shop quần áo cao cấp, chúng tôi chụp vài tấm làm kiểu theo những con manơcanh trắng nhợt rồi cùng nhau cười khoái chí. Lặng. Mưa trắng nhòa đường như sương mù phố núi. Mặt đường như mặt hồ, mỗi hạt li ti rơi xuống, tí tách lên, lăn tăn xoay, nổi rồi chìm lặng. Nhưng vô số hạt mưa hợp với nhau làm thành một chuỗi âm thanh lạo rạo liên tu và một mặt hồ rúng động. Chợt nghĩ ở mặt hồ Con Rùa rúng động thật ngoài kia chắc lũ cá tán loạn rồi hè nhau nép vào sát những thành hồ. Gió đôi khi tạt mưa xéo vào hiên, làm lấm tấm ướt gấu quần. Những cành cây xanh vần vật lao xao trong cơn mưa giữa mùa. Hiếm khi gió lặng, cây nghỉ ngơi trước khi lao xao tiếp. Ôi, có những khoảnh khắc chỉ như thế này thôi, đơn giản mà sao như cả một nguồn thơ, khó khăn mà sao đáng nhớ, vần vũ mà sao nhẹ nhàng, cơ hàn mà sao lãng mạn. Từ một quán café nào đó vọng lại một bản nhạc đương thời:

Cho tôi 1 ly café sữa đá

Cho tôi ngồi bên hàng cây tán lá

Cho tôi đc nhìn con đường xa xa, dòng người dòng đời ngày ngày trôi qua…

Cho tôi dừng chân ở nơi quán xá bên đường

Sài Gòn café sữa đá, vẫn mãi như thế, ai uống hay chưa?

Sài Gòn hàng cây ghế đá, vẫn cứ như thế, khi nắng khi mưa.

Nắng sớm, mưa chiều muốn nói bao điều

Người người còn nhắc đến mai sau

Sài Gòn cafe sữa đá vẫn sẽ như thế, khi đón khi đưa

Đôi khi trên những dòng người ngược xuôi qua những công trình đang thi công lô cốt giăng như tơ nhện, trong những nhà chờ xe buýt nắng hanh hao, trong những khu thương mại lạnh như tiền, những khu chợ buôn lừa bán lọc, những nơi hành chính rườm rà thủ tục và hạch sách, những hầm cầu tăm tối lơ thơ những mảnh đời bất hạnh… người ta bỗng thấy chán ghét cái xứ sở xô bồ tất bật này mà muốn về với quê hương thanh bình ngày trước. Nhưng có những lúc như thế này đây, những quán cóc vỉa hè, những hàng cây ghế đá, những vẻ đẹp hiện đại mà nên thơ, người ta bỗng nghĩ nơi này cũng không quá tệ đấy chứ. À không, người ta còn không biết rằng mình đang dần gắn chặt lòng với nơi này bằng những tình cảm yêu ghét hờn giận. Để một khi xa, họ sẽ thấy nhớ những góc đường, khu phố ăm ắp kỉ niệm buồn vui và đẹp, cả những kí ức về một cuộc sống chật vật, gian nan. Rồi đôi khi họ muốn tìm về. Ấy là khi họ nhận ra rằng mình cũng đã đi theo dòng chảy tinh thần của những con người bao năm nay vẫn quy về một mối: từ khắp mọi miền đất nước, ở lâu, sống lâu, trở thành người Sài Gòn. Ôi, chưa xa đã nhớ, tôi có phải đã khắc vào tâm khảm của mình một chút gì đó của Sài Gòn?

Sài Gòn, 19/6/2012

Standard
Sống

Tưởng rằng đã quên

Dạo gần đây, tôi thường mơ thấy gia đình, ba mẹ, nhà ngoại và ông nội.

Nhưng đó không phải là hình ảnh của một mái nhà mới khang trang và ấm áp, mà là ngôi nhà cũ với những vệt nước mưa qua ngày tháng vẽ thành những lớp vằn vện kì lạ trên tường, ngôi nhà với những bậc tam cấp lên xuống thất thường vì đổ đất không bằng phẳng, ngôi nhà với cái giếng xanh phủ rêu mỗi lần cần lấy phải kéo dây thừng, mùa mưa nước đầy mùa hạn nước vơi, mà dì hay la tôi mỗi khi tôi nhìn xuống giếng.

Là ngôi nhà với những chiếc xô nhôm mỏng dùng để hứng nước mưa nghe tỏng tỏng, hay những chiếc xô inóc khác đựng nước mà mỗi khi tắm tôi thường ngồi lọt tỏm vào, và tôi nhớ có một buổi sáng mình trốn học mẫu giáo bằng cách ấy, ngôi nhà có những chiếc thao mà các dì vẫn hay giặt đồ bằng tay nghe sột soạt, một gian bếp đất mà có mùa thì đổ bánh tráng, có năm thì nấu mì Quảng bán buổi sáng, có những cái xiên kim loại để nướng bò lá lốt bán nhậu buổi tối và có cả những bộ bàn ghế nhựa lồi lõm trên mặt vì cháy lửa bếp than.

Tôi nhớ lúc đó tôi rất thích nhà bếp, nơi các dì hay nấu ăn, có một cái tủ chén bằng gỗ, và gần cái giếng có một gốc cây dừa rất to bị chặt từ lâu, nơi để một chậu sống đời mà tôi thường hay ngắt hoa và lá, tôi cũng hay thảy những hạt đầu xanh vào để thấy chúng mọc thành cây giá nhỏ.

Ngôi nhà mà các dì thường phải chạy ra lấy quần áo từ dây kẽm phơi vào mỗi khi trời sắp mưa, và ngồi nói chuyện rôm rả với nhau người nấu ăn người giặt đồ vào những buồi chiều mát trời.

Trong kí ức của tôi đó là một nơi khá tăm tối do thiếu ánh sáng đèn điện, đồ đạc chất khá tạm thời, nhưng là một thế giới tuyệt vời của những thí nghiệm trẻ thơ. Tôi chưa từng thấy cảm thấy mình nghèo, hay thiếu thốn gì cả, vì các dì luôn dành cho tôi mọi thứ. Cảm giác về cái nghèo, nếu có, là những phút giây tôi nghe loáng thoáng các dì cãi nhau rất ghê gớm về chuyện tiền nong. Rồi tôi thấy dì H. dọn dẹp đồ như chuẩn bị đi đâu xa. Lúc ấy tôi thường ngồi một mình dưới phảng của ông ngoại và khóc, và rủa xả cái nghèo.

Cái gầm giường của ông ngoại cứ như một nơi chốn mà tôi thường chui vào để khóc, khiến dì N. cứ phải gọi ra. Tôi nhớ vào năm 1999, hình như mình cũng chui vào đấy và khóc một trận lâu lắm, khi nghe loáng thoáng là dì L. bị đụng xe. Tôi nhớ lúc ấy không ai gọi tôi ra cho khỏi muỗi cắn cả. Ngồi dưới ấy tôi chỉ thấy những bước chân tất tưởi chạy ra chạy vào la hét nhau í ới, khiến lòng tôi càng giận dỗi sao chẳng ai nhớ tới tôi. Rồi chừng như mọi chuyện đã lắng xuống, những bước chân đã tạm dừng lại, dì N. mới hỏi “Thằng Tuân đâu?” tôi nhớ tôi đã cố khóc to lên một chút để dì nghe thấy tôi, và dì thấy tôi thật, đang ngồi khóc dưới phảng, lúc kéo tôi ra miệng tôi còn lảm nhảm “dì L chết rồi! dì L chết rồi!”, dì N. cười bảo “chết đâu mà chết, dì L vô bệnh viện chút thôi rồi về liền.

Chiều hôm đó tôi nhớ hình như chị H. bảo tôi di với chị xuống thăm dì L., đến bệnh viện, người nhà không được vào, nên chị tôi và tôi phải đứng ngoài cố rướn người nhìn qua cái khung cửa sổ vuông nhỏ ở tít trên cao, chị tôi nhìn thấy, xong ẵm tôi lên cho tôi xem. Hình ảnh ấy với tôi tới giờ này vẫn còn không rõ ràng, nhưng chẳng hiểu sao khi chị tôi hỏi có thấy dì L. không? tôi vẫn cứ gật gật đầu bảo thấy.

Tối hôm ấy, dì L. được về thật, khi tôi ở nhà qua, thì mẹ bảo đến gặp dì. Dì nằm trên một chiếc giường nhỏ phủ vải trắng, trùm chăn cũng màu trắng luôn, xung quanh và trên bụng dì là những bông hoa giả, giữa khung cảnh ánh nến sáng ấy, là dì tôi nằm nhắm mắt, được trang điểm. Mẹ nói “dì L. đang ngủ đấy!”, tôi dạ. Hình như đó là lần đầu tiên tôi trải qua một đám tang trong đời, và hình như tôi cũng không khóc, mãi đến sau này khi ý thức rõ ràng hơn về sự mất mát, tôi mới hiểu mình sẽ không còn gặp lại dì.

Tôi nhớ cả những ngày nhà ngoại bán đồ nhậu, quán rất đông khách vì bán rất ngon mà lại rẻ, bốn bà dì tôi và Má đã cùng lo nấu ăn, chạy bàn,… rồi những khi có khách đánh nhau, các dì bảo lo đóng cửa lại chứ không bọn họ xông vào nhà. Được một thời gian thì quán nhậu đóng cửa, tôi vẫn chưa hỏi có phải là vì lỗ vốn hay không? Chỉ biết mỗi lần hỏi lại dì H., dì thường bảo bán hàng ăn mệt lắm. Rồi nhà ngoại tôi lại mở quán Mì Quảng và Bún bò buổi sáng, khách cũng đến ăn rất đông, nhưng hình như một mùa nào đó đi qua, quán cũng đóng cửa. Cứ thế, những hàng ăn cứ được lập ra rồi đóng cửa trên một chặng đường lâu dài và mỏi mệt của kế sinh nhai.

Tôi chẳng nhớ gì nhiều cả, vì chẳng có đau khổ gì thật bức thiết để mà giúp tôi ghi nhớ chúng, tôi được ăn no, ngủ ngon và đi chơi thỏa thích. Dưới mái nhà ấy, những đêm mưa, những ngày hè, bốn người dì của tôi đã kiên trì trải qua với một niềm tin về một ngày mai sửa lại nhà, lợp lại mái, và bắt thêm ánh đèn cho sáng nhà sáng cửa. Những hình ảnh của ký ức tưởng chừng đã vĩnh viễn đi vào quên lãng, bỗng hôm nay lại ùa về trong một giấc chiêm bao.

Giờ đây khi nhớ lại giấc mơ của mình, tôi tự hỏi giữa cái khung cảnh màu gỗ ảm đạm mơ hồ niềm tin vui ấy, mình đã ở đâu và làm gì? mình đã là một người con như thế nào? giúp đỡ được gì cho gia đình?

Dường như với mẹ và các dì, việc có tôi trong nhà, tự nói vui về những dự định tương lai của mình đã là một niềm động viên to lớn. Vậy mà tôi hoàn toàn không biết điều đó. Tôi chẳng biết gì cả, và tôi chẳng nhớ gì nhiều, chính vì vậy mà ngày tháng trong kí ức của tôi đứt quãng và rơi rụng đi ít nhiều.

Nhưng cuộc sống thật kì lạ, những điều ta tưởng chừng đã quên lâu lại trở về trong một giấc ngủ trưa mà ít ai ngờ tới. Và tôi lại thấy mình trong đó thật, một đứa con biết lo nghĩ giùm cha mẹ, biết đóng cửa cẩn thận đề phòng ăn trộm, biết rút quần áo vào mỗi khi trời mưa, và nhất là không ăn cắp tiền.

Tôi thức dậy và cố dùng ngôn từ để định hình lại những điều mơ hồ ấy. Tôi đã được nuôi lớn như thế, bởi những người phụ nữ độc thân mạnh mẽ. Tại sao năm trước tôi lại là một kẻ ưa càu nhàu và mới làm được một tí việc cỏn con đã lên mặt vậy nhỉ? Tôi lẽ ra phải cống hiến nhiều hơn cho những người phụ nữ ấy, khiêm tốn hơn, rộng lượng hơn và tươi cười nhiều hơn với các dì như các dì ngày xưa vẫn luôn cười với tôi hiền hòa kể cả trong những giờ phút bi quan nhất. Tôi nhất định không được để những người phụ nữ này phiền lòng hay đau khổ, từ nay về sau tôi phải mang đến cho họ niềm vui và niềm hạnh phúc.

Thực ra sứ mạng của một đời người chỉ đơn giản thế thôi, làm bớt đi những đau khổ và mang đến niềm vui. Ký ức hiện về với những ăn năn hối lỗi, cũng như hình ảnh ông nội tôi mơ hồ hiện ra ở cuối giấc mơ. Hình như tôi bị một đứa hút chích nào đấy đâm mũi kim tiêm vào cổ tay, tôi hoảng sợ cùng ông đi khám bác sỹ tư, mà không dám cho nhà ngoại biết vì sợ nhà ngoại lo.

Giá như ngày ông còn sống tôi đã biết ông cao cả và hiền hòa đến dường nào, nhưng cuộc sống là thế, và con người muôn thuở thường là vậy, chỉ đến khi đã mất đi những điều gần gũi mới nhận ra là chúng quý giá biết bao!

25.3.2015

Standard
Sống

[Nhật ký giáo sinh] Lời chia tay

Chào các bạn,

Thực sự thì, tôi ghét trường học vì nó là một nơi đầy rẫy luật lệ, nguyên tắc và thủ tục. Nhưng luật lệ có một giá trị nhất định và không phải bao giờ tự do cũng là tốt. Và tôi kể ra như vậy cũng là để bày tỏ hy vọng rằng các bạn sẽ nhìn nhận những nguyên tắc được đặt ra cho lứa tuổi của mình theo một cách khác – nếu có bất mãn với nó. Tôi tin là các bạn đều hiểu rõ ranh giới giữa tự do và luật lệ nên đặt để ở đâu, khi nào nên tuân thủ và khi nào nên phản đối một cách đường hoàng chính trực.

Sự chung đụng cũng là thứ khiến tôi không thích ở trường học. Nhưng sau khoảng 3 tuần đầu, khi dần nhớ tên và gương mặt của các bạn, các bạn làm tôi cảm ơn ghê gớm vì các bạn khá dễ thương và dễ chịu, nhất là tôn trọng tôi. Điều này thực sự rất có ý nghĩa, vì nó tạo ấn tượng tốt với tôi về nghề giáo (vì tôi không đi trợ giảng hay đi dạy ở đâu cả trong suốt thời gian học Đại học). Cảm ơn các bạn về điều đó và cũng hy vọng là các bạn sẽ giữ mãi sự dễ thương của các bạn, dù cho sau này các bạn có ở trong những môi trường đầy ghen ghét và đố kỵ.

Hẳn mối quan hệ thầy trò mà chúng ta đã có khá là mờ nhạt vì các bạn biết quá ít về tôi, và tôi cũng chỉ xuất hiện khi được công việc yêu cầu chứ ít khi có quá nhiều chia sẻ cá nhân hay tình cảm với các bạn. Dù sao thì cách nghĩ của học trò về thầy cô, cũng như của giáo viên về học trò ngày nay cũng khác ngày xưa. Mọi thứ diễn ra nhanh quá, và với các bạn cũng như tôi, có quá nhiều thứ phải bận tâm hơn là ngồi lại và tỉ tê chuyện cá nhân vặt vãnh.

Sau khi đã ở trong nhiều tập thể con người khác nhau, sau những cuộc gặp gỡ và những lời chia tay, tôi dần cảm thấy việc gắn bó quá nhiều sẽ mang lại gánh nặng tâm lý sau khi tách ra. Vì bữa tiệc nào cũng phải tàn và chúng ta đều chỉ là những cá nhân đơn độc với hành trình của riêng mình. Tôi biết quan điểm này hơi tiêu cực, nhưng đó là cách nghĩ của tôi về cuộc sống.

Mặt khác, tôi là một người có khá tự do và khác xa với hình mẫu quy chuẩn của một nhà giáo về nhiều mặt, nên tôi không muốn các bạn biết quá nhiều về tôi vì sợ rằng các bạn sẽ không còn tôn trọng tôi hay các nguyên tắc đã được đặt ra nữa.

Tôi cảm ơn các bạn vì những điều mà tôi đã nói ở trên.

Cũng mong các bạn thông cảm vì có thể trong 12 tuần qua tôi đã không hẳn làm tròn vai trò của một người thầy giáo trong việc giảng dạy cũng như trong việc chủ nhiệm.

Cũng nhân đây, tôi muốn chúc các bạn có nhiều sức khỏe và đoàn kết với nhau để có một hành trình thật nhiều niềm vui và ý nghĩa.

Tạm biệt.

15.5.17

Standard
Sống

[Nhật ký giáo sinh] Trong thịnh vượng

Thứ Hai, ngày 20 tháng 2 năm 2017

Trong thịnh vượng, làm sao chúng ta hiểu được giá trị của thịnh vượng? Siêu anh hùng chỉ xuất hiện khi có siêu phản diện, cái tốt cũng cần cái xấu để hiện thân.

Trẻ em chúng không hiểu tại sao lại phải làm hoặc ko được làm một cái gì đó, và người lớn chỉ đơn giản ko đủ kiên nhẫn để giải thích cặn kẽ nên nói rằng ‘không cần hiểu, chỉ cần làm theo’.

Ngay cả khi đã được giải thích, nếu thiếu trải nghiệm thì đến một lúc, chúng cũng sẽ hoài nghi: “Lửa có thật sự nóng?” hay “Tại sao lại phải sợ ông Kẹ?”.

Nhưng dường như hầu hết đang đều bị ru ngủ bởi những câu khẳng định và họ quên bẵng cả nghi vấn. Ngay cả nghi vấn, ở thời đại mà dường như không còn cần thiết phải hỏi “Là cái gì?” nữa, nhiều người chỉ thiết tha trả lời cho câu hỏi “Như thế nào?” thay vì lẽ ra nên tự hỏi trước câu hỏi “Tại sao?”.

Ôi tôi khao khát một cuộc chiến tranh hay thảm họa. Để lúc đó, tất cả đều bắt đầu hoài nghi mọi thứ quanh mình. Và rồi chúng ta sẽ dựng xây một thế giới con người mới, dù biết rằng rồi một ngày tương lai sau đó nó sẽ lại bị phá bỏ – cũng như luật pháp hay nguyên tắc.

Đập đi và xây lại những ngôi nhà – chẳng phải đó là một hoạt động sống duy nhất của chúng ta?

Standard
Sống

[Nhật ký giáo sinh] Karma

Thứ Năm, ngày 17 tháng 2 năm 2017

Khi trong cảm xúc mãnh liệt, chúng ta có thể đưa ra một quy kết rất vội vã về mọi thứ. Như khi vui, thế giới bỗng trước mắt bỗng trở nên vô cùng tươi đẹp. Còn khi tức giận, chúng ta có thể đổ lỗi cho bất kỳ điều gì.

Một điều tôi thấy không hài lòng là chúng ta đang bóp méo những tri nhận về thế giới sao cho chúng vừa khít được cái hộp của tri nhận cũ, chúng ta chất những thông tin mới lên chiếc xe bò và lăn nó trên những rãnh của một con đường mòn từ trước để đi đến một cái kết luận mà chúng ta đã quá quen thuộc với nó. Chẳng hạn, khi nói về nguyên nhân của sự phân biệt đối xử dựa trên ngoại hình, có người bạn của tôi, bằng lập luận của riêng anh ấy, hướng vấn đề đến mâu thuẫn chính trị – điều mà trước giờ tôi chả bao giờ ngờ tới, dù tôi biết có rất nhiều người ở ngoài kia, bất cứ chuyện gì cũng có thể cố gắng tìm được nguyên do từ chính trị. Tương tự như vậy, khi nói đến lòng tốt và tâm xấu, nhiều người tôi biết sẽ diễn giải nó bằng góc nhìn của một Con Chiêng Công Giáo hay một Phật Tử. Và chính bản thân tôi cũng không thoát khỏi điều đó khi rất nhiều các cuộc hội thoại của mình, tôi luôn hướng người ta tới bi kịch về sự bất lực của con người trong sự tương đối của kiếp người. Dù cá nhân tôi nghĩ, cách diễn giải vấn đề của tôi có thể thoát ly tạm thời khỏi các ràng buộc về văn hóa hay chính trị hay tôn giáo, nhưng có một sự thật là từ trước đến nay tôi vẫn chỉ dừng mọi phản biện hay suy ngẫm ở cái quy kết của mình – một chiếc hộp của tri nhận cũ. Tôi đang chờ đợi chính mình khám phá ra, hay được khai sáng, để có được một góc nhìn rộng lớn hơn, một điểm nhìn cao cả và bao quát hơn.

Nhưng thôi, hãy nói riêng về những than thở của hôm nay. Hôm nay, sau khi tôi than thở về những mặt trái của hệ thống giáo dục được nghe kể lại, tôi đã được mục sở thị những biểu hiện mơ hồ của nó. Giáo viên hay học sinh đều phải chạy theo điểm số thi đua. Nhưng với giáo viên, cuộc chạy đua đó còn khốc liệt hơn vì đó là công việc mưu sống chứ không còn là một thử nghiệm. Những đua tranh, ganh ghét, đố kỵ… thực hơn và khắc nghiệt hơn.

Khi đang kiểm lỗi trong xấp hồ sơ dày cộm và vô tình chứng kiến được những khắc nghiệt của hệ thống, tôi cảm thấy mơ hồ một bóng ma hiện về. Cách đây khoảng 10 năm trước, chẳng phải tôi và gia đình mình, chỉ vì thành tích cá nhân, đã góp thêm một vệt nhơ nhớp vào cái bức tranh tiêu cực này bằng một cuộc gọi sao?

Ôi, là chính tôi chứ không ai khác! Vậy thì lúc này, chẳng phải những gì mà tôi đang nếm trải chỉ là trả một món nợ từ quá khứ hay sao? E rằng những thứ giằng xé nội tâm này hãy còn là quá nhẹ. Tôi không dám nói là ‘chẳng ai trong chúng ta trong sạch cả’, nhưng tôi cảm thấy, đã đến lúc tự hỏi rằng cái ‘bàn tay vô hình’ đang điều khiển chúng ta liệu có phải là karma, là bóng ma quá khứ của chính mình?

Standard